خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میزنفت، در بحران نفتی ۱۹۷۳ بخش بزرگی از ظرفیت صادرات جهان در اختیار تعداد محدودی از تولیدکنندگان خاورمیانه قرار داشت. کاهش هماهنگ عرضه در بازاری که فاقد ذخایر راهبردی گسترده، تولید نفت شیل و گزینههای جایگزین بود، قیمت نفت را در مدت کوتاهی چند برابر کرد. در آن ساختار، تولیدکننده اهرم اصلی بازار محسوب میشد و مصرفکنندگان برای جبران کمبود نفت، ابزارهای محدودی در اختیار داشتند.
نیمقرن بعد، هنوز اختلال در تولید و صادرات میتواند قیمت نفت را افزایش دهد، اما شدت و ماندگاری این افزایش فقط به تصمیم تولیدکنندگان وابسته نیست. هر جهش قیمتی اکنون واکنش زنجیرهای مصرفکنندگان، دولتها، پالایشگاهها، معاملهگران و تولیدکنندگان رقیب را فعال میکند.
پایان انحصار عرضه نفت
یکی از مهمترین تفاوتهای بازار کنونی، ظهور تولیدکنندگان جدید خارج از هسته سنتی اوپک است. آمریکا با توسعه نفت شیل به بزرگترین تولیدکننده نفت جهان تبدیل شده و برزیل، کانادا، گویان و آرژانتین نیز سهم بیشتری از رشد عرضه را در اختیار گرفتهاند.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده است آمریکا از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ حدود ۹۰ درصد افزایش عرضه جهانی نفت را به خود اختصاص داد و تولید نفت و مایعات آن بیش از هشت میلیون بشکه در روز افزایش یافت. این مؤسسه همچنین آمریکا، برزیل، کانادا، گویان و آرژانتین را بازیگران اصلی رشد عرضه غیراوپکپلاس معرفی کرده است. آژانس بینالمللی انرژی
این تنوع به معنای حذف قدرت اوپک نیست، اما توان یک گروه محدود برای حفظ طولانیمدت قیمتهای بسیار بالا را کاهش میدهد. هرچه قیمت نفت افزایش یابد، پروژههای پرهزینهتر اقتصادی میشوند و تولیدکنندگان خارج از اوپک انگیزه بیشتری برای توسعه چاهها و افزایش عرضه پیدا میکنند.
خریداران وارد زمین شدند
تغییر دوم، انتقال بخشی از قدرت از تولیدکنندگان به مصرفکنندگان است. چین، هند و دیگر اقتصادهای آسیایی امروز بخش مهمی از تقاضای جهانی نفت را تشکیل میدهند. تصمیم این کشورها برای افزایش خرید، کاهش واردات، استفاده از ذخایر یا تغییر ترکیب تأمینکنندگان میتواند قیمت نفت را جابهجا کند.
چین در دهه گذشته اصلیترین موتور رشد مصرف نفت جهان بود. برآورد آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد تقاضای نفت چین بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ نزدیک به شش میلیون بشکه در روز افزایش یافت و حدود ۶۰ درصد رشد مصرف جهانی را رقم زد. اکنون کندشدن اقتصاد چین، گسترش قطارهای سریعالسیر، استفاده از کامیونهای گازسوز و افزایش فروش خودروهای برقی میتواند سرعت رشد تقاضای این کشور را کاهش دهد.
در چنین بازاری، قیمت بالا همیشه به معنای درآمد بیشتر و پایدار برای تولیدکننده نیست. اگر نفت برای مدت طولانی در سطوح بسیار بالا باقی بماند، مصرفکنندگان خریدهای غیرضروری را کاهش میدهند، صنایع بهرهوری انرژی را افزایش میدهند و دولتها به سراغ سوختهای جایگزین میروند.
ذخایر راهبردی مقابل شوک عرضه
در سال ۱۹۷۳ کشورهای مصرفکننده فاقد سازوکار هماهنگ و گسترده برای مقابله با تحریم نفتی بودند. تأسیس آژانس بینالمللی انرژی در سال ۱۹۷۴ و ایجاد ذخایر راهبردی، پاسخی مستقیم به همان آسیبپذیری بود.
اعضای آژانس بینالمللی انرژی اکنون موظفاند ذخایری معادل دستکم ۹۰ روز واردات خالص نفت خود نگهداری کنند. این ذخایر میتوانند در زمان اختلال شدید وارد بازار شوند و فرصت لازم را برای یافتن مسیرهای جایگزین فراهم کنند. اعضا همچنین باید برنامههایی برای کاهش اضطراری تقاضا داشته باشند. آژانس بینالمللی انرژی
آزادسازی ذخایر نمیتواند یک کمبود بلندمدت را برای همیشه جبران کند، اما از تبدیل فوری اختلال عرضه به بحران فیزیکی جلوگیری میکند. همین ابزار، تفاوت مهم بازار امروز با سال ۱۹۷۳ است.
خودروهای برقی وارد معادله نفت شدند
گسترش خودروهای برقی نیز سقفی تازه برای رشد مصرف سوختهای حملونقل ایجاد کرده است. فروش جهانی خودروهای برقی در سال ۲۰۲۴ به ۱۷ میلیون دستگاه رسید و برآورد آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد این خودروها تا پایان دهه میتوانند روزانه ۵.۴ میلیون بشکه از تقاضای نفت را حذف کنند. آژانس بینالمللی انرژی
این تحول اثر فوری هر بحران را خنثی نمیکند، اما توان بازار برای تحمل قیمتهای بسیار بالا را کاهش میدهد. نفت ۲۰۰ دلاری میتواند تقاضا را تخریب کند، رکود اقتصادی ایجاد کند و مسیر گذار به خودروهای برقی و سوختهای جایگزین را سرعت ببخشد.
نفت ۲۰۰ دلاری ناممکن نیست
رسیدن نفت به ۲۰۰ دلار از نظر فنی ناممکن نیست. اختلال همزمان در چند تولیدکننده بزرگ، توقف طولانی صادرات از یک گذرگاه راهبردی یا آسیب گسترده به زیرساختهای نفتی میتواند بازار را به چنین محدودهای برساند. نکته اصلی، تفاوت میان ثبت کوتاهمدت یک قیمت و تثبیت آن است.
بازار امروز چند اهرمی است؛ تولیدکنندگان سنتی، عرضهکنندگان جدید، خریداران بزرگ، ذخایر راهبردی، فناوری و واکنش تقاضا همزمان بر قیمت اثر میگذارند. از همین رو، تحلیل نفت ۲۰۰ دلاری با نسخه ۱۹۷۳ ناقص است. قواعد بازار تغییر کرده و یک شوک عرضه، بدون درنظرگرفتن واکنش مصرفکنندگان و عرضههای جایگزین، نمیتواند مسیر بلندمدت قیمت نفت را توضیح دهد.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
