خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میز نفت، بر اساس راهبرد امنیت ملی سال ۲۰۲۵ آمریکا، سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ بر سه حوزه اصلی جهان متمرکز شده است؛ آسیا با محوریت چین، اروپا با محوریت روسیه و اعضای اروپایی ناتو و قاره آمریکا با رهبری ایالات متحده.
با این حال، خاورمیانه همچنان جایگاه راهبردی خود را برای واشنگتن حفظ کرده است. این منطقه حلقه اتصال آسیا و اروپا به شمار میرود، میزبان پایگاههای مهم نظامی آمریکا است و بخش بزرگی از ذخایر نفت و گاز جهان را در اختیار دارد؛ منابعی که نقش مهمی در تأمین انرژی اقتصاد چین دارند.
در این میان، عراق به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی و برخورداری از یکی از بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان، به محور رقابت میان آمریکا، چین و روسیه تبدیل شده است.
دیدار ترامپ و نخست وزیر عراق
دیدار هفته گذشته دونالد ترامپ با علی الزیدی، نخست وزیر عراق، در کاخ سفید نقطه آغاز چارچوب جدید همکاری میان دو کشور توصیف شده است.
هدف اصلی این مذاکرات، کاهش وابستگی عراق به چین و روسیه و گسترش همکاریهای اقتصادی، انرژی، امنیتی و زیرساختی با آمریکا عنوان شده است.
به گفته یک منبع امنیتی اروپایی که با واشنگتن همکاری نزدیک دارد، دولت ترامپ قصد دارد توافقهای گستردهای را که چین طی سالهای گذشته با عراق امضا کرده، با قراردادهای مشابه آمریکایی جایگزین کند.
توافقهای نفتی چین در عراق
نفوذ اقتصادی چین در عراق از سال ۲۰۱۹ و با امضای توافق «نفت در برابر بازسازی و سرمایه گذاری» وارد مرحله تازهای شد.
بر اساس این توافق، شرکتهای چینی در توسعه میدانهای نفت و گاز عراق اولویت یافتند و تخفیفهای قابل توجهی برای خرید و تولید نفت و گاز دریافت کردند.
دو سال بعد، این همکاری با امضای «توافق چارچوب همکاری عراق و چین» گسترش یافت. در قالب این توافق، امتیازهای بیشتری به شرکتهای چینی واگذار شد و تخفیف برخی میدانهای نفتی به حدود ۳۰ درصد رسید.
چین تنها به نفت عراق بسنده نکرد
همکاری پکن با بغداد تنها به نفت و گاز محدود نشد. چین حق توسعه زیرساختهای گسترده، ساخت جاده، راه آهن، فرودگاه، بنادر، مراکز آموزشی و تأسیسات خدماتی را نیز به دست آورد.
همچنین شرکتهای چینی اجازه یافتند برای حفاظت از پروژههای خود، نیروهای امنیتی در اطراف میدانهای نفت و گاز مستقر کنند؛ اقدامی که از نگاه تحلیلگران، نفوذ راهبردی پکن در عراق و خاورمیانه را به شکل قابل توجهی افزایش داد.
از مهمترین پروژههای چین در عراق میتوان به توسعه شهر الزبیر در استان بصره، ساخت فرودگاه جدید استان ذی قار و اجرای طرح چند میلیارد دلاری توسعه شهر صدر در نزدیکی بغداد اشاره کرد.
آمریکا به دنبال جایگزینی توافقهای چین
دولت دونالد ترامپ معتقد است برای بازگرداندن عراق به مدار نفوذ غرب، باید توافقهای گستردهای که چین طی سالهای اخیر در بخشهای نفت، گاز، انرژی و زیرساخت با بغداد امضا کرده است، با قراردادهای جدید آمریکایی جایگزین شود.
به گفته یک منبع امنیتی اروپایی که با واشنگتن همکاری نزدیک دارد، تیم ترامپ در حال تدوین چارچوبی است که بتواند جای توافقهای راهبردی چین با عراق را بگیرد و حضور اقتصادی و سیاسی آمریکا را در این کشور تقویت کند.
توافق نفت در برابر بازسازی چگونه شکل گرفت؟
نفوذ چین در عراق از سال ۲۰۱۹ و با امضای توافق «نفت در برابر بازسازی و سرمایه گذاری» وارد مرحله تازهای شد. این توافق در دورهای امضا شد که آمریکا و متحدانش با افزایش حملات گروههای مسلح مورد حمایت ایران، با دشوارترین شرایط امنیتی خود در عراق پس از سقوط صدام حسین روبهرو بودند.
بر اساس این توافق، شرکتهای چینی در توسعه میدانهای نفت و گاز عراق در اولویت قرار گرفتند و امتیازهای ویژهای برای خرید نفت خام و سرمایه گذاری در پروژههای انرژی به دست آوردند.
چین امتیازهای بیشتری از عراق گرفت
پکن در سال ۲۰۲۱ دامنه همکاری با بغداد را گسترش داد و «توافق چارچوب همکاری عراق و چین» را به امضا رساند. بر اساس این توافق، شرکتهای چینی در برخی میدانهای نفت و گاز عراق تا ۳۰ درصد تخفیف دریافت کردند و امتیازهای گستردهتری برای توسعه پروژههای انرژی به دست آوردند.
این توافق تنها به نفت و گاز محدود نبود. شرکتهای چینی اجازه یافتند در اطراف میدانهای انرژی، زیرساختهای گستردهای از جمله جاده، راه آهن، فرودگاه، بندر، مراکز خدماتی و آموزشی احداث کنند و برای حفاظت از پروژههای خود، نیروهای امنیتی مستقر کنند.
سرمایه گذاری میلیارد دلاری چین در عراق
در چارچوب این همکاری، بغداد نزدیک به یک هزار میلیارد دینار برای اجرای پروژههای زیرساختی شهر الزبیر در استان بصره اختصاص داد که شرکتهای چینی مجری اصلی آن بودند.
همچنین ساخت فرودگاه جدید استان ذی قار به یک شرکت چینی واگذار شد. این پروژه علاوه بر فرودگاه، شامل احداث ساختمانهای باربری و شبکه جادهای متصل به مراکز نفتی جنوب عراق بود.
از دیگر پروژههای راهبردی چین، توسعه شهر صدر در نزدیکی بغداد با سرمایه گذاری حدود هفت تا هشت میلیارد دلار بود؛ طرحی که جایگاه پکن را در قلب عراق بیش از گذشته تقویت کرد.
آمریکا به دنبال کاهش نفوذ ایران
به گفته این منبع اروپایی، آمریکا توان مالی و فنی لازم برای اجرای توافقی همسطح یا حتی گستردهتر از قراردادهای چین در عراق را در اختیار دارد، اما تحقق این برنامه نیازمند کاهش نفوذ ایران در بغداد است.
دولت ترامپ در دور جدید ریاست جمهوری خود سیاست سختگیرانهتری را در قبال روابط عراق و ایران در پیش گرفته است. همزمان، روی کار آمدن علی الزیدی به عنوان نخست وزیر عراق، از نگاه واشنگتن فرصت تازهای برای بازتعریف روابط دو کشور ایجاد کرده است.
قانون عراق مانع عادی سازی روابط شد
یکی از چالشهای آمریکا، الگوی توافقهایی بود که قصد داشت در منطقه دنبال کند. دولت ترامپ پیشتر با توافقهای موسوم به «پیمان ابراهیم» تلاش کرده بود روابط کشورهای عربی با اسرائیل را عادی سازی کند.
اما پارلمان عراق در سال ۲۰۲۲ قانونی تصویب کرد که هرگونه برقراری رابطه با اسرائیل را جرمانگاری میکند. بر اساس این قانون، هر شخص یا نهادی که با اسرائیل ارتباط برقرار کند، با مجازاتهای سنگین از جمله حبس ابد یا حتی اعدام روبهرو خواهد شد.
به همین دلیل، هرگونه توافق میان آمریکا و عراق که به نوعی به اسرائیل مرتبط باشد، دست کم در شرایط کنونی از نظر سیاسی امکانپذیر نیست.
توافقی جامع جایگزین همکاری با چین
به گفته این منبع، راهبرد جدید واشنگتن بر امضای مجموعهای از توافقهای گسترده با عراق استوار است؛ توافقهایی که از نفت و گاز و انرژی گرفته تا توسعه زیرساختها، همکاریهای امنیتی، اطلاعاتی و فناوری را در بر میگیرد.
این همکاریها قرار است سراسر عراق، از اقلیم کردستان گرفته تا بصره، الانبار و دیگر استانها را پوشش دهد تا نفوذ چین و روسیه در همه مناطق این کشور کاهش یابد.
نخست وزیر عراق نیز پس از دیدار با ترامپ اعلام کرد کشورش برای عبور از چالشهای اقتصادی و فناوری به همکاری راهبردی با آمریکا نیاز دارد و برنامههای توسعهای جدید همه استانهای عراق، از جمله اقلیم کردستان، را شامل خواهد شد.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
