در یک مخزن، آنچه مستقیماً برای ذخیره سیالات اهمیت دارد، حجم حفرههای موجود بین دانههای سنگ است. با شروع تولید و کاهش فشار درون مخزن، فشار پوشسنگ که همواره بر روی سازند وارد است، نسبت به فشار درون حفرهها برتری پیدا میکند و این اختلاف فشار که «فشار مؤثر» نامیده میشود، افزایش مییابد. در نتیجه، دانههای سنگ به یکدیگر نزدیکتر شده و فضای خالی بین آنها کاهش مییابد. به این پدیده «فشردگی سنگ» یا «تراکمپذیری حجم حفرهای» گفته میشود. مقدار این تراکمپذیری به جنس سنگ، میزان سیمانی شدن، تخلخل و فشار مؤثر وابسته است. برای نمونه، ماسهسنگهای مستحکم و عمیق که به خوبی سیمانی شدهاند، تراکمپذیری بسیار کمی دارند و در مقابل، ماسهسنگهای سست و کم عمق تراکمپذیری نسبتاً بالایی از خود نشان میدهند. سنگهای آهکی متراکم نیز معمولاً تراکمپذیری ناچیزی دارند. مهم است بدانیم که تراکمپذیری سنگ یک مقدار ثابت نیست؛ با افزایش فشار مؤثر (یعنی با افت بیشتر فشار مخزن)، سنگ سختتر شده و مقدار تراکمپذیری کاهش مییابد، اما این کاهش به صورت غیرخطی رخ میدهد. از این رو، در مدلسازی مخزن باید وابستگی تراکمپذیری سنگ به فشار را در نظر گرفت.
برای آشنایی بیشتر با مفهوم تراکمپذیری سنگ پیشنهاد میکنم ویدیو زیر را ببینید:
