خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میزنفت، تولید نفت شرکت نفت فلات قاره ایران طی دو دهه از روزانه ۷۱۲ هزار بشکه در سال ۱۳۸۵ به حدود ۱۵۰ هزار بشکه در سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ فاصلهای معادل ۵۶۲ هزار بشکه در روز که از کاهش نزدیک به ۷۹ درصدی تولید حکایت دارد.
همه این کاهش را نمیتوان مستقیماً به تحریم نسبت داد. میادین نفتی قدیمی بهطور طبیعی با افت فشار و کاهش تولید مواجه میشوند، اما جبران این افت نیازمند سرمایهگذاری مستمر، حفاری چاه، تعمیر و نوسازی تأسیسات، توسعه میدان و استفاده از فناوریهای افزایش ضریب بازیافت است. تحریم با محدود کردن سرمایه، فناوری و حضور شرکتهای بینالمللی، توان صنعت نفت ایران برای جبران این افت را محدود کرده است.
یک محاسبه سرانگشتی از مسیر ۲۰ ساله فلات قاره نشان میدهد ابعاد اقتصادی این عقبماندگی بسیار بزرگتر از آن چیزی است که فقط با مقایسه تولید امروز و دو دهه قبل دیده میشود.
هر سال ۲۸ هزار بشکه به کسری اضافه شد
اگر کاهش تولید از ۷۱۲ هزار بشکه به ۱۵۰ هزار بشکه در روز طی ۲۰ سال را بهصورت خطی در نظر بگیریم، بهطور متوسط در هر سال حدود ۲۸ هزار و ۱۰۰ بشکه در روز به کسری تولید نسبت به سطح سال ۱۳۸۵ اضافه شده است. نکته مهم اینجاست که این کاهشها تجمعی هستند.
در سال نخست، شکاف تولید حدود ۲۸ هزار و ۱۰۰ بشکه در روز میشود. در سال دوم، اگر افت جبران نشده باشد، شکاف به ۵۶ هزار و ۲۰۰ بشکه در روز میرسد. سال سوم این رقم به ۸۴ هزار و ۳۰۰ بشکه افزایش پیدا میکند و این روند ادامه مییابد تا در پایان دوره، فاصله تولید به حدود ۵۶۲ هزار بشکه در روز برسد.
بنابراین نمیتوان فقط ۲۸ هزار و ۱۰۰ بشکه را در ۲۰ سال ضرب کرد. هر پله کاهش تولید روی پله سال قبل قرار گرفته و حجم نفت تولیدنشده بهصورت تجمعی افزایش یافته است.
از ۷۱۸ میلیون تا ۱۴ میلیارد دلار
اگر برای یک محاسبه ساده و قابل فهم، متوسط قیمت هر بشکه نفت را در کل دوره ۷۰ دلار فرض کنیم، ارزش اولین پله کاهش تولید مشخص میشود.
کاهش ۲۸ هزار و ۱۰۰ بشکهای تولید روزانه در یک سال معادل حدود ۱۰.۳ میلیون بشکه نفت است. با نفت بشکهای ۷۰ دلار، ارزش این میزان تولید حدود ۷۱۸ میلیون دلار خواهد بود.
اما سال دوم دیگر فقط ۷۱۸ میلیون دلار مطرح نیست. با رسیدن شکاف تولید به ۵۶ هزار و ۲۰۰ بشکه در روز، ارزش تولید بالقوه ازدسترفته سالانه به حدود ۱.۴۴ میلیارد دلار میرسد.
در سال پنجم، با کسری حدود ۱۴۰ هزار و ۵۰۰ بشکه در روز، ارزش این شکاف از ۳.۵ میلیارد دلار عبور میکند. در سال دهم، شکاف به حدود ۲۸۱ هزار بشکه در روز و ارزش سالانه نفت تولیدنشده به حدود ۷.۲ میلیارد دلار میرسد.
در انتهای دوره نیز فاصله ۵۶۲ هزار بشکهای میان تولید سال ۱۳۸۵ و تولید کنونی، با نفت ۷۰ دلاری، معادل حدود ۱۴.۴ میلیارد دلار نفت در یک سال است.
صورتحساب ۱۵۱ میلیارد دلاری
اگر تمام این پلهها با یکدیگر جمع شوند، ابعاد مسئله روشنتر میشود.ارزش پله اول حدود ۷۱۸ میلیون دلار است. پله دوم دو برابر، پله سوم سه برابر و این روند تا پله بیستم ادامه پیدا میکند.
جمع اعداد یک تا ۲۰ برابر با ۲۱۰ است. بنابراین با فرض قیمت ثابت ۷۰ دلار برای هر بشکه، ارزش تجمعی تولید بالقوه ازدسترفته طی این دوره به حدود ۱۵۱ میلیارد دلار میرسد.
این عدد به معنای «۱۵۱ میلیارد دلار زیان قطعی ناشی از تحریم» نیست. چنین تعبیری از نظر اقتصادی دقیق نخواهد بود، زیرا برای محاسبه خسارت خالص باید هزینه سرمایهگذاری موردنیاز برای حفظ تولید، هزینه عملیاتی، افت طبیعی هر میدان، کیفیت نفت، محدودیت صادرات و قیمت واقعی فروش نفت ایران نیز محاسبه شود.
عدد ۱۵۱ میلیارد دلار در واقع ارزش ناخالص نفتی است که در یک سناریوی فرضی، در صورت حفظ سطح تولید سال ۱۳۸۵ و با فرض کاهش خطی تولید واقعی و قیمت ثابت ۷۰ دلار، امکان تولید آن وجود داشت.
تحریم فقط صادرات را نزد
اهمیت این محاسبه در جای دیگری است. در ادبیات اقتصادی ایران، هزینه تحریم نفت معمولاً با میزان تخفیف نفت ایران، هزینه انتقال پول، ناوگان سایه، بیمه و هزینه دور زدن محدودیتهای صادراتی سنجیده میشود.
اما تحریم یک هزینه دیگر نیز دارد؛ نفتی که اساساً فرصت تولید پیدا نمیکند.میدانهای دریایی برای حفظ تولید به سرمایهگذاری سنگین و مداوم نیاز دارند.دکل حفاری، چاه جدید، تعمیر چاه، سکو، خطوط لوله دریایی، کمپرسور، تجهیزات سرچاهی و فناوریهای افزایش برداشت، همگی بخشی از زنجیره حفظ تولید هستند.
محدودیت سرمایهگذاری در صنعت نفت ایران مسئله تازهای نیز نیست. حتی در سال ۲۰۰۶ مقامهای نفتی ایران درباره نیاز میادین قدیمی به سرمایهگذاری جدی برای حفظ و افزایش تولید هشدار میدادند.
تحریمهای سالهای بعد دسترسی ایران به سرمایه، تجهیزات و شرکتهای بزرگ بینالمللی را محدودتر کرد و به عقبماندگی سرمایهگذاری در صنعت نفت دامن زد.
نتیجه این روند را اکنون میتوان در فاصله دو عدد مشاهده کرد: ۷۱۲ هزار بشکه در روز در سال ۱۳۸۵ و حدود ۱۵۰ هزار بشکه در روز در سال ۱۴۰۵.
برآورد میزنفت نشان میدهد اگر این مسیر کاهش تولید را بهصورت خطی بازسازی کنیم، هر سال حدود ۲۸ هزار و ۱۰۰ بشکه در روز به شکاف تولید اضافه شده و مجموع ارزش این شکافهای انباشته با نفت ۷۰ دلاری به حدود ۱۵۱ میلیارد دلار میرسد.
بنابراین صورتحساب تحریم نفت ایران فقط در نفتی که ارزانتر فروخته شده نوشته نشده است؛ بخشی از آن را باید در بشکههایی جستوجو کرد که به دلیل عقبماندگی سرمایهگذاری و توسعه، اساساً فرصت بیرون آمدن از مخازن خلیج فارس را پیدا نکردند.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
