خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میزنفت، بازار جهانی نفت هرگز با تصمیم یک رئیسجمهور، نخستوزیر یا حتی یک کشور اداره نشده است. قیمت نفت نتیجه برآیند عرضه و تقاضای جهانی، سیاستهای اوپک، رشد اقتصادهای بزرگ، ارزش دلار، سرمایهگذاریهای مالی و بحرانهای ژئوپلیتیکی است. با این حال، در فضای سیاسی ایران گاهی این تصور شکل میگیرد که رئیسجمهور وقت توانسته قیمت جهانی نفت را بالا یا پایین ببرد؛ ادعایی که با واقعیتهای بازار نفت همخوانی ندارد.
نفت چگونه به ۱۴۷ دلار رسید؟
بین سالهای ۲۰۰۳ تا نیمه نخست ۲۰۰۸، اقتصاد جهان یکی از سریعترین دورههای رشد خود را تجربه کرد. چین با نرخ رشد دو رقمی، به بزرگترین موتور تقاضای انرژی تبدیل شده بود. هند و دیگر اقتصادهای نوظهور نیز مصرف نفت را به سرعت افزایش میدادند.
در همین بین سالهای ۲۰۰۳ تا نیمه نخست ۲۰۰۸، اقتصاد جهان یکی از سریعترین دورههای رشد خود را تجربه کرد. چین با نرخ رشد دو رقمی، به بزرگترین موتور تقاضای انرژی تبدیل شده بود. هند و دیگر اقتصادهای نوظهور نیز مصرف نفت را به سرعت افزایش میدادند. زمان، ظرفیت مازاد تولید اوپک کاهش یافته بود و نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت در عراق، نیجریه، ونزوئلا و خاورمیانه، ریسک ژئوپلیتیکی بازار را بالا برده بود.
عامل مهم دیگر، کاهش ارزش دلار آمریکا بود. از آنجا که نفت با دلار معامله میشود، افت ارزش این ارز معمولاً باعث افزایش قیمت اسمی نفت میشود.
همزمان، بازارهای مالی نیز نقش پررنگی ایفا کردند. با آغاز بحران در بازار مسکن آمریکا، بخش بزرگی از سرمایههای مالی به بازار کالاها، از جمله نفت، منتقل شد. صندوقهای سرمایهگذاری میلیاردها دلار وارد معاملات نفت کردند و موج سفتهبازی، قیمتها را بیش از پیش افزایش داد.
در چنین شرایطی، قیمت نفت خام وستتگزاس اینترمدیت در ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۸ به حدود ۱۴۷ دلار در هر بشکه رسید؛ رکوردی که هنوز نیز در تاریخ بازار نفت بیسابقه محسوب میشود.
آیا ایران توان تعیین قیمت جهانی نفت را داشت؟
ایران یکی از تولیدکنندگان مهم اوپک است، اما سهم آن از عرضه جهانی هرگز به اندازهای نبوده که بتواند بهتنهایی قیمت نفت را تعیین کند.
در آن مقطع، تولید جهانی نفت بیش از ۸۵ میلیون بشکه در روز بود و تصمیمهای بازار تحت تأثیر دهها تولیدکننده، مصرفکننده، بانکهای مرکزی، صندوقهای سرمایهگذاری و تحولات اقتصاد جهانی قرار داشت.به همین دلیل، نسبت دادن جهش قیمت نفت به سیاستهای اگر احمدینژاد نفت را گران کرد، چرا همان دولت سقوط تاریخی نفت را متوقف نکرد؟این پرسش، مهمترین آزمون برای ادعای «نفت ۱۴۷ دلاری احمدینژاد» است. دولت وقت ایران، با سازوکار واقعی بازار انرژی سازگار نیست.
اگر احمدینژاد نفت را گران کرد، چرا همان دولت سقوط تاریخی نفت را متوقف نکرد؟این پرسش، مهمترین آزمون برای ادعای «نفت ۱۴۷ دلاری احمدینژاد» است.تنها چند ماه پس از ثبت رکورد تاریخی قیمت نفت، بحران مالی آمریکا به بزرگترین رکود اقتصادی جهان پس از دهه ۱۹۳۰ تبدیل شد. بانک سرمایهگذاری «لمن برادرز» ورشکست شد، رشد اقتصاد جهانی متوقف شد، تقاضا برای نفت کاهش یافت و سرمایههای مالی از بازار نفت خارج شدند.
نتیجه، سقوطی بود که بازار انرژی کمتر به خود دیده بود.قیمت نفت از حدود ۱۴۷ دلار در تابستان ۲۰۰۸، ظرف چند ماه به کمتر از ۴۰ دلار رسید و در مقاطعی حتی تا محدوده ۳۴ دلار نیز کاهش یافت.
اگر افزایش قیمت نفت محصول سیاستهای رئیسجمهور ایران بود، باید توضیح داده شود که چرا همان رئیسجمهور نتوانست از سقوط بیش از ۷۰ درصدی قیمت نفت جلوگیری کند.
واقعیت این است که همان عواملی که بازار را به سمت رکورد تاریخی برده بودند، پس از بحران مالی جهانی در جهت معکوس عمل کردند.
بازاری بسیار بزرگتر از دولتها
بررسی تاریخ بازار رؤسای دولتها ممکن است بر سیاست انرژی، تولید داخلی، روابط خارجی یا تصمیمهای اوپک اثر بگذارند، اما قیمت نهایی نفت حاصل تعامل دهها متغیر است؛ از رشد اقتصادی جهان و نرخ بهره گرفته تا ارزش دلار، جنگها، ذخایر نفتی، رفتار معاملهگران مالی و تصمیمهای اوپک پلاس. نفت نشان میدهد هیچ رئیسجمهوری در ایران، آمریکا، روسیه یا عربستان بهتنهایی قادر به تعیین قیمت جهانی نفت نیست.
رؤسای دولتها ممکن است بر سیاست انرژی، تولید داخلی، روابط خارجی یا تصمیمهای اوپک اثر بگذارند، اما قیمت نهایی نفت حاصل تعامل دهها متغیر است؛ از رشد اقتصادی جهان و نرخ بهره گرفته تا ارزش دلار، جنگها، ذخایر نفتی، رفتار معاملهگران مالی و تصمیمهای اوپک پلاس.
به همین دلیل، تحلیلهایی که افزایش یا کاهش قیمت نفت را صرفاً به عملکرد یک دولت نسبت میدهند، تصویری ناقص و گاه گمراهکننده از واقعیت بازار ارائه میکنند.
دستاوردسازی برای اسوطره سازی
رکورد ۱۴۷ دلاری نفت در سال ۲۰۰۸، محصول رشد کمسابقه اقتصاد جهانی، افزایش تقاضای چین، محدودیت عرضه، ضعف دلار و ورود گسترده سرمایههای مالی به بازار نفت بود. همانگونه که سقوط نفت به زیر ۴۰ دلار نیز نتیجه بحران مالی جهانی و فروپاشی تقاضا بود.
بازار نفت، بازاری چندبعدی و جهانی است؛ بازاری که نه با یک سخنرانی بالا میرود و نه با تصمیم یک رئیسجمهور سقوط میکند. اگر قرار باشد برای رکورد ۱۴۷ دلاری نفت یک نفر را مسئول بدانیم، باید پاسخ دهیم که مسئول سقوط تاریخی همان نفت به کمتر از ۴۰ دلار چه کسی بود؟ پاسخ این پرسش، بهروشنی نشان میدهد که تعیین قیمت جهانی نفت بسیار پیچیدهتر از روایتهای سیاسی و تبلیغاتی است.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
