خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میزنفت، در روزهایی که برخی جریانهای سیاسی از «رشد درآمدهای نفتی» و «بهبود شرایط اقتصادی ایران» سخن میگویند، یک سؤال اساسی همچنان بدون پاسخ روشن باقی مانده است؛ پول نفت چگونه وارد اقتصاد ایران میشود؟
مسئله نفت ایران سالهاست فقط فروش نفت نیست. ایران در بسیاری از دورههای تحریم، مشتری برای نفت خود پیدا کرده است. چالش اصلی از لحظه فروش آغاز میشود؛ زمانی که باید پول نفت دریافت شود، به منابع قابل استفاده تبدیل شود و در نهایت به اقتصاد کشور برسد.
تصویر سادهای که برخی ارائه میکنند، این است که نفت فروخته میشود، خریدار پول را پرداخت میکند و منابع مالی در اختیار دولت قرار میگیرد. این تصویر با واقعیت تجارت بینالملل در شرایط تحریم فاصله زیادی دارد.
فروش نفت با دریافت پول نفت فرق دارد
در اقتصاد عادی، صادرات نفت یک فرآیند مشخص دارد. شرکت نفت محموله را تحویل میدهد، خریدار پول را پرداخت میکند و بانکها انتقال مالی را انجام میدهند.
اما اقتصاد تحریمشده چنین مسیری ندارد. تحریمهای بانکی باعث شده انتقال مستقیم درآمدهای نفتی ایران با محدودیت جدی روبهرو شود. بانکهای بزرگ حاضر به همکاری نیستند. مسیرهای مالی رسمی بسته یا محدود شدهاند. هر انتقال پول، هزینه و ریسک بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل، درآمد حاصل از فروش نفت همیشه به شکل ارز نقد و قابل دسترس وارد کشور نمیشود. بخشی از منابع در حسابهای محدود باقی میماند، بخشی از طریق سازوکارهای پیچیده مالی منتقل میشود و بخشی نیز در قالب کالا به کشور بازمیگردد. در چنین شرایطی، فروش نفت یک اتفاق است و دسترسی به پول نفت اتفاقی دیگر.
نفت ایران چگونه تبدیل به کالا میشود؟
یکی از اشتباهات رایج در تحلیل درآمدهای نفتی ایران، نادیده گرفتن فرآیند بازگشت پول است.وقتی انتقال مستقیم پول دشوار باشد، تجارت به سمت روشهای غیرمستقیم حرکت میکند. خریدار نفت ممکن است به جای انتقال آزادانه ارز، منابع مالی را در مسیرهای مشخص هزینه کند یا کالا در مقابل نفت تحویل دهد.
این فرآیند چند پیامد دارد؛ زمان بازگشت منابع طولانیتر میشود، هزینه مبادله افزایش پیدا میکند و قدرت خرید واقعی درآمد نفتی کاهش مییابد. در واقع، یک بشکه نفت فروختهشده الزاماً به معنای یک دلار قابل استفاده در اقتصاد نیست.
تخفیفهای فروش نفت، هزینههای حملونقل، واسطهها، محدودیتهای بانکی و مشکلات انتقال منابع، بخشی از هزینهای است که اقتصاد ایران در دوران تحریم پرداخت میکند.
پول بدون تجارت جهانی قدرت اقتصادی نیست
حتی اگر فرض کنیم تمام درآمد نفتی در اختیار ایران قرار گیرد، یک سؤال مهم باقی میماند: این پول چگونه تبدیل به کالا و سرمایه میشود؟ اقتصاد فقط با داشتن منابع مالی اداره نمیشود. کشورها برای رشد اقتصادی به واردات تجهیزات، فناوری، مواد اولیه و کالاهای اساسی نیاز دارند.
اما تجارت جهانی فقط با پول انجام نمیشود. بانک، بیمه، حملونقل، کشتی و شبکه توزیع هم بخشی از این زنجیره هستند. وقتی یک کشور با محدودیت در این بخشها مواجه باشد، حتی منابع مالی موجود هم با مانع روبهرو میشوند. پول در حساب، بدون امکان استفاده از آن، مشکل اقتصاد را حل نمیکند.
روایتهای ساده از اقتصاد، هزینههای سنگین دارد
ادعای اینکه «فروش نفت افزایش یافته، پس مشکلات اقتصادی حل شده است» یک تحلیل ناقص است.افزایش صادرات نفت میتواند یک فرصت مهم برای اقتصاد ایران باشد، اما نتیجه نهایی به نحوه دریافت درآمد، امکان انتقال منابع و توانایی استفاده از آن بستگی دارد.
اقتصاد با شعار اداره نمیشود. نفت فقط زمانی به ثروت تبدیل میشود که مسیر کامل آن از چاه نفت تا حسابهای مالی و سپس سفره اقتصاد بدون مانع طی شود.
کسانی که درباره درآمدهای نفتی صحبت میکنند اما درباره هزینه انتقال پول، محدودیتهای بانکی و مشکلات واردات حرفی نمیزنند، فقط نیمی از واقعیت را روایت میکنند.
ایران منابع انرژی بزرگی دارد و نفت همچنان یکی از مهمترین منابع درآمدی کشور است. اما تحریم، مسئله را از «فروش محصول» به «دسترسی به درآمد» تغییر داده است. کشوری ممکن است نفت بفروشد اما نتواند پول آن را آزادانه دریافت کند. ممکن است درآمد داشته باشد اما نتواند آن را به کالا و سرمایه تبدیل کند.
این فاصله میان «درآمد روی کاغذ» و «منابع قابل استفاده در اقتصاد»، همان نقطهای است که بسیاری از روایتهای خوشبینانه درباره اقتصاد ایران نادیده میگیرند.فروش نفت مهم است؛ اما اصل ماجرا بعد از فروش آغاز میشود.
پول نفت زمانی ارزش دارد که بتوان آن را دریافت کرد، منتقل کرد و برای اقتصاد کشور به کار گرفت
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
