خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میز نفت، سقوط قیمت جهانی نفت که از روزهای پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آغاز شد، همچنان ادامه دارد؛ آن‌هم در شرایطی که حملات به نفتکش‌ها در خلیج فارس و تنگه هرمز افزایش یافته و ناامنی دریایی همچنان یکی از مهم‌ترین مخاطرات بازار انرژی است. قیمت نفت برنت از محدوده ۱۱۸ دلار به حوالی ۹۰ دلار رسیده و بخش قابل‌توجهی از افزایش قیمت ناشی از جنگ را از دست داده است
. بااین‌حال، بخشی از جریان سیاسی موسوم به انقلابی، به‌جای بررسی دلایل اقتصادی این سقوط، روایت دیگری را مطرح می‌کند: اینکه ایران با همراهی ناخواسته یا آگاهانه با فضاسازی دونالد ترامپ درباره مذاکرات، زمینه کاهش قیمت نفت را فراهم کرده است.
این روایت بر یک فرض اساسی استوار است؛ اینکه انتشار اخبار مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا، احتمال توقف عملیات نظامی و بازگشت ثبات به منطقه را در ذهن معامله‌گران تقویت کرده و در نتیجه، قیمت نفت کاهش یافته است. البته تأثیر انتظارات سیاسی بر بازار انرژی واقعیتی انکارناپذیر است.
هر نشانه‌ای از کاهش احتمال درگیری می‌تواند بخشی از حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی را از قیمت نفت حذف کند. اما تبدیل این واقعیت به توضیحی فراگیر برای سقوط قیمت‌ها، بدون توجه به تحولات عرضه، صادرات و حمل‌ونقل انرژی، تصویری ناقص از سازوکار بازار ارائه می‌دهد.
بازار نفت به واقعیت واکنش نشان می‌دهد، نه صرفاً به تهدید
آنچه در هفته‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده، استمرار جریان انرژی از خلیج فارس با وجود تشدید حملات به نفتکش‌هاست. توسعه مسیرهای جایگزین صادرات، تداوم بارگیری محموله‌ها و توان تولیدکنندگان منطقه برای مدیریت بخشی از اختلالات، موجب شده معامله‌گران ارزیابی متفاوتی از پیامدهای ناامنی در تنگه هرمز داشته باشند.
در چنین شرایطی، حتی افزایش تعداد حملات نیز الزاماً به افزایش پایدار قیمت نفت منجر نمی‌شود؛ زیرا بازار بیش از تعداد حوادث، به میزان واقعی نفتی توجه می‌کند که از چرخه عرضه خارج شده است.
این تغییر رفتار، مسئله‌ای مهم‌تر از نوسانات روزانه قیمت نفت را آشکار می‌کند. تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان است، اما اهمیت جغرافیایی یک مسیر الزاماً به معنای توان نامحدود برای تأثیرگذاری بر قیمت‌ها نیست.
هر اندازه بازار بتواند با استفاده از ظرفیت‌های جایگزین، ذخایر موجود و تغییر الگوی حمل‌ونقل، اختلالات را مدیریت کند، قدرت تبدیل ناامنی دریایی به شوک قیمتی نیز کاهش می‌یابد.
چرا تکذیب‌های تهران قیمت نفت را بالا نمی‌برد؟
در این میان، تناقض اصلی روایت سیاسی سقوط نفت آشکار می‌شود. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفت‌وگو با شبکه المیادین صراحتاً اعلام کرده که هیچ مذاکره‌ای میان ایران و آمریکا جریان ندارد و خبر برگزاری نشست در دوحه را دروغی با هدف کاهش قیمت نفت خوانده است.
محمدباقر قالیباف و دیگر مقامات ایرانی نیز در مقاطع مختلف اخبار مربوط به مذاکرات را تکذیب کرده‌اند. در مقابل، دونالد ترامپ و مقامات آمریکایی همچنان از احتمال توافق سخن می‌گویند؛ هرچند مارکو روبیو شروط پیشنهادی تهران را غیرمنطقی و غیرقابل‌قبول توصیف کرده است.
حال اگر فرض کنیم عامل اصلی سقوط قیمت نفت، انتشار اخبار مذاکرات است، باید به پرسشی روشن پاسخ داد: چرا اظهارات ترامپ درباره احتمال توافق می‌تواند انتظارات بازار را تغییر دهد، اما تکذیب‌های مکرر مقامات ارشد جمهوری اسلامی نمی‌تواند همان انتظارات را در جهت مخالف حرکت دهد؟
نمی‌توان از یک‌سو مدعی شد بازار نفت تحت تأثیر اخبار سیاسی قرار دارد و از سوی دیگر، تفاوت اثرگذاری اظهارات مقامات دو کشور را نادیده گرفت. اگر سخنان ترامپ واقعاً قیمت‌ها را پایین می‌آورد، چرا اعلام رسمی تهران مبنی بر نبود مذاکرات، نتوانسته است نگرانی از تداوم جنگ را به قیمت نفت بازگرداند؟
مسئله اعتبار است، نه بلندی صدای تهدید
پاسخ احتمالی را باید در نحوه ارزیابی اعتبار اطلاعات و تهدیدها نزد فعالان بازار جست‌وجو کرد. معامله‌گران نفت الزاماً اظهارات هیچ مقام سیاسی را حقیقت قطعی تلقی نمی‌کنند؛ بلکه آن‌ها را در کنار داده‌های واقعی صادرات، تحرکات نظامی، وضعیت نفتکش‌ها و احتمال تغییر سیاست‌های دولت‌ها قرار می‌دهند. از این منظر، تأثیرگذاری یک موضع سیاسی به میزان انطباق آن با شواهد موجود و پیامدهای قابل‌انتظار آن بستگی دارد.
بنابراین، حتی اگر اخبار مذاکرات در کاهش قیمت نفت نقش داشته باشد، نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام سقوط قیمت‌ها محصول یک عملیات روانی است.
همچنین، تفاوت واکنش بازار به اظهارات واشنگتن و تهران، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که معامله‌گران سخنان یک طرف را معتبر و طرف دیگر را بی‌اعتبار می‌دانند؛ اما این تفاوت، پرسشی جدی درباره وزن واقعی پیام‌های سیاسی ایران در محاسبات بازار ایجاد می‌کند.
مسئله مهم‌تر آن است که بخشی از جریان انقلابی همچنان با همان مفروضات پیشین به بازار نفت نگاه می‌کند؛ گویی هر حمله به نفتکش باید قیمت‌ها را افزایش دهد، هر تهدید علیه هرمز باید معامله‌گران را نگران کند و هر تکذیب مذاکره باید احتمال تداوم جنگ را در قیمت‌ها منعکس سازد. حال آنکه بازار نفت نه بر اساس انتظارات سیاسی این جریان، بلکه بر پایه ارزیابی مستقل از ریسک و عرضه واکنش نشان می‌دهد.
واقعیتی که با متهم کردن دیگران تغییر نمی‌کند
برای توضیح سقوط قیمت نفت، دو فرض اصلی مطرح است. نخست آنکه بازار به استمرار عرضه انرژی و کاهش احتمال اختلال گسترده اطمینان نسبی پیدا کرده و به همین دلیل، بخشی از حق بیمه جنگ از قیمت‌ها حذف شده است. دوم آنکه اخبار مذاکرات و احتمال توافق، انتظارات معامله‌گران را تغییر داده و به کاهش قیمت‌ها کمک کرده است. این دو عامل البته می‌توانند هم‌زمان عمل کنند و الزاماً در تقابل با یکدیگر نیستند.
اما در هر دو صورت، مسئله‌ای اساسی باقی می‌ماند. اگر عامل اصلی کاهش قیمت، استمرار صادرات و سازگاری بازار با شرایط جنگی باشد، باید پذیرفت که توان ایران برای ایجاد شوک پایدار در بازار نفت با محدودیت مواجه شده است. اگر هم عامل اصلی، فضاسازی سیاسی واشنگتن باشد، باید توضیح داد چرا تکذیب‌های تهران نتوانسته‌اند همان اندازه بر انتظارات معامله‌گران اثر بگذارند.
شاید مهم‌ترین مسئله برای جریان انقلابی همین باشد که سقوط قیمت نفت را نه نشانه تغییر رفتار بازار، بلکه نتیجه عملکرد دیگران معرفی می‌کند. در این روایت، هر افزایش قیمت به حساب قدرت ایران نوشته می‌شود و هر کاهش قیمت به فضاسازی آمریکا یا همراهی مسئولان داخلی با آن نسبت داده می‌شود؛ تفسیری که عملاً امکان ارزیابی واقعی میزان اثرگذاری سیاست‌های ایران بر بازار انرژی را از بین می‌برد.
واقعیت این است که قدرت یک اهرم اقتصادی را نمی‌توان صرفاً با شدت تهدیدها یا تعداد حملات سنجید. معیار تعیین‌کننده، میزان تغییری است که آن اهرم در رفتار بازار ایجاد می‌کند. اگر با وجود افزایش ناامنی دریایی، قیمت نفت همچنان کاهش می‌یابد، این تحول نیازمند تحلیل اقتصادی است، نه یافتن متهم سیاسی.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
