خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میز نفت، سعید جلیلی، مسئول پیشین مذاکرات هسته‌ای ایران، تفاهم اسلام‌آباد را «سوءتفاهم» خوانده است. این اظهارنظر در حالی مطرح می‌شود که به تأیید مقامات کشور، پس از تفاهم اسلام‌آباد ۸۰ میلیون بشکه نفت ایران صادر شد و مسیر دسترسی به درآمدهای نفتی گشوده شد. حالا سیاستمداری این دستاورد را زیر سؤال می‌برد که در دوران شش‌ساله مسئولیتش، سه قطعنامه شورای امنیت علیه ایران تصویب شد.
۸۰ میلیون بشکه نفت در سایه تفاهم
تفاهم اسلام‌آباد بخشی از موانع صادرات نفت ایران را برطرف کرد. این اتفاق در شرایط جنگی و اختلال گسترده در مسیرهای حمل‌ونقل دریایی رخ داد. صادرات نفت از سر گرفته شد و امکان تأمین بخشی از نیازهای ارزی کشور فراهم آمد.
جلیلی با اشاره به بی‌اعتنایی آمریکا به تعهداتش، تفاهم اسلام‌آباد را بی‌اعتبار می‌داند. البته رفتار طرف مقابل در ارزیابی هر توافق اهمیت دارد، اما نمی‌توان آثار اقتصادی یک تفاهم را نادیده گرفت. به‌ویژه زمانی که منتقد آن، خود سابقه‌ای طولانی در مذاکرات هسته‌ای دارد.
ماجرای مبادله ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم
اردیبهشت ۱۳۸۹، ایران با مشارکت ترکیه و برزیل توافق مبادله سوخت هسته‌ای را پذیرفت. بر اساس بیانیه تهران، قرار بود ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم کم‌غنای ایران در ترکیه به امانت گذاشته شود و در مقابل، ۱۲۰ کیلوگرم سوخت راکتور تحقیقاتی تهران تحویل داده شود.
ایران آماده بود اورانیوم خود را ظرف یک ماه پس از نهایی شدن ترتیبات مبادله منتقل کند، اما طرف مقابل برای تحویل سوخت تا یک سال فرصت داشت. البته مالکیت اورانیوم همچنان متعلق به ایران باقی می‌ماند و در صورت اجرا نشدن توافق، ترکیه موظف به بازگرداندن آن بود.
این توافق در دوره مسئولیت جلیلی شکل گرفت، اما هرگز اجرا نشد. قدرت‌های غربی پیشنهاد ایران را کافی ندانستند و مسیر اعمال فشار را ادامه دادند. تنها ۲۳ روز بعد، شورای امنیت قطعنامه ۱۹۲۹ را تصویب کرد.
روسیه و چین هم رأی مثبت دادند
قطعنامه ۱۹۲۹ در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹ با ۱۲ رأی موافق، دو رأی مخالف و یک رأی ممتنع تصویب شد. ترکیه و برزیل به آن رأی مخالف دادند، اما روسیه و چین در کنار آمریکا، انگلیس و فرانسه از قطعنامه حمایت کردند.
این قطعنامه محدودیت‌های تازه‌ای در حوزه‌های مالی، تسلیحاتی و فعالیت‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای و موشکی ایران ایجاد کرد.
پیش از آن نیز قطعنامه‌های ۱۸۰۳ و ۱۸۳۵ در سال ۲۰۰۸ تصویب شده بودند. مسکو و پکن به هر دو رأی مثبت دادند. قطعنامه ۱۸۳۵ تحریم تازه‌ای وضع نکرد، اما بر اجرای مصوبات پیشین تأکید داشت.
به این ترتیب، در دوران مسئولیت جلیلی، دو قطعنامه تحریمی جدید تصویب شد و یک قطعنامه دیگر بر اجرای محدودیت‌های قبلی تأکید کرد. مذاکرات آن دوره نتوانست مانع همراهی روسیه و چین با این تصمیمات شود.
شش سال مذاکره با چه دستاوردی؟
سعید جلیلی از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲ مسئول مذاکرات هسته‌ای ایران بود. در این دوره هیچ قطعنامه تحریمی شورای امنیت لغو نشد. در مقابل، فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های بانکی افزایش یافت.
البته ظرفیت غنی‌سازی ایران نیز در این سال‌ها توسعه پیدا کرد. جلیلی و حامیانش این پیشرفت را از دستاوردهای آن دوره می‌دانند، اما افزایش ظرفیت هسته‌ای به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخ‌گوی پرسش درباره هزینه‌های اقتصادی و نتایج دیپلماتیک مذاکرات باشد.
مسئولیت همه تحریم‌ها و تصمیمات قدرت‌های جهانی متوجه مذاکره‌کننده ایرانی نیست. بااین‌حال، جلیلی باید توضیح دهد مذاکرات شش‌ساله او چه دستاورد مشخصی در کاهش فشارهای بین‌المللی و جلوگیری از تصویب قطعنامه‌های جدید داشت.
تفاهم اسلام‌آباد نیز از نقد مصون نیست. میزان پایبندی آمریکا به تعهداتش و پایداری نتایج اقتصادی آن باید بررسی شود. اما نقد این تفاهم بدون توجه به نتایج عملی آن، ارزیابی کاملی از واقعیت ارائه نمی‌دهد.
سعید جلیلی امروز از «سوءتفاهم» سخن می‌گوید، اما پرسش درباره کارنامه مذاکراتی خودش همچنان باقی است. در شش سال مسئولیت او، چه دستاورد دیپلماتیکی نصیب ایران شد و کشور برای رسیدن به آن چه هزینه‌ای پرداخت کرد؟
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
