خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میز نفت، سؤال اصلی اینجاست؛ چرا بخش عمده نفت ایران راهی پالایشگاههای مستقل چین میشود، اما ساینوپک، شرکت ملی نفت چین (CNPC) و پتروچاینا از این معاملات فاصله گرفتهاند؟
پاسخ را نباید در کیفیت نفت ایران یا کاهش نیاز چین به واردات جستوجو کرد. چین همچنان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی جهان است و پالایشگاههای این کشور به واردات گسترده نفت خام وابسته هستند. مسئله اصلی، هزینه ورود به معاملهای است که میتواند این شرکتها را در معرض تحریمهای ثانویه آمریکا قرار دهد.
تحریمهای آمریکا و محاسبه ریسک غولهای انرژی چین
ساینوپک، شرکت ملی نفت چین و پتروچاینا طی دو دهه گذشته از شرکتهایی داخلی به بازیگرانی جهانی تبدیل شدهاند. این شرکتها در پروژههای نفت و گاز چندین قاره سرمایهگذاری کردهاند، در بازارهای مالی بینالمللی حضور دارند، با بانکهای بزرگ همکاری میکنند و سهام آنها در بورسهای معتبر معامله میشود.
برای چنین بنگاههایی، خرید مستقیم نفت ایران تنها به معنای دریافت چند محموله نفت ارزان نیست؛ بلکه میتواند دسترسی آنها به نظام مالی جهانی، سرمایهگذاریهای خارجی و پروژههای بینالمللی را با خطر مواجه کند. طبیعی است که پکن حاضر نباشد داراییهای راهبردی خود را در برابر سود حاصل از چند محموله نفت تخفیفی به خطر بیندازد.
پالایشگاههای مستقل چگونه جای شرکتهای دولتی را گرفتند؟
چین نفت ایران را کنار نگذاشته، بلکه مسیر ورود آن را تغییر داده است. پالایشگاههای مستقل، معروف به تیپاتها، این خلأ را پر کردهاند.
این پالایشگاهها وابستگی کمتری به شبکه مالی غرب دارند، سرمایهگذاری خارجی محدودی انجام میدهند و در مقایسه با غولهای دولتی، داراییهای بینالمللی بسیار کمتری در معرض خطر دارند. از سوی دیگر، تخفیف قابلتوجه نفت ایران، پذیرش ریسک تحریم را برای این واحدها توجیهپذیر میکند.
همین الگو درباره نفت روسیه و ونزوئلا نیز دیده میشود؛ شرکتهای بزرگ دولتی تا حد امکان از معاملات پرریسک فاصله میگیرند و پالایشگاههای مستقل، بخش عمده نفت تحریمی را جذب میکنند.
چین چگونه هم نفت ارزان میخرد و هم از غولهای خود محافظت میکند؟
یک ضربالمثل ژاپنی میگوید: «میخی که بیرون بزند، چکش میخورد.» رفتار شرکتهای بزرگ انرژی چین نیز بر همین منطق استوار است.
هرچه دامنه فعالیت یک شرکت گستردهتر باشد، احتمال هدف قرار گرفتن آن توسط تحریمها نیز افزایش مییابد. یک پالایشگاه محلی، در صورت تحریم، آسیب محدودی میبیند؛ اما شرکتی مانند ساینوپک یا پتروچاینا میلیاردها دلار سرمایه، دهها پروژه بینالمللی و صدها شریک تجاری دارد که نمیتواند آنها را قربانی یک معامله نفتی کند.
این احتیاط به معنای بینیازی چین از نفت ایران نیست. پکن همچنان از نفت تخفیفدار ایران برای تقویت امنیت انرژی خود استفاده میکند، اما میان تأمین خوراک و حفاظت از داراییهای راهبردی، مرز روشنی کشیده است؛ نفت وارد میشود، اما نامهای بزرگ در این معاملات دیده نمیشوند.
واقعگرایی اقتصادی، نه شعار سیاسی
سیاست انرژی چین بر احساسات یا شعارهای سیاسی استوار نیست. هر قرارداد در ترازوی هزینه و فایده سنجیده میشود. ایران برای پکن شریک مهمی است، اما این اهمیت تا جایی ادامه دارد که منافع اقتصادی و جایگاه جهانی شرکتهای بزرگ چینی آسیب نبیند.
جمله مشهور «اعتماد خوب است؛ کنترل بهتر است» بهخوبی این رویکرد را توضیح میدهد. چین تنها به روابط سیاسی اکتفا نمیکند؛ مسیر پرداخت پول، شیوه حمل، مالکیت پالایشگاه، ریسک تحریم و واکنش احتمالی واشنگتن را نیز به دقت ارزیابی میکند. کنترل ریسک، همواره مقدم بر نمایش دوستی است.
این مدل چه هزینهای برای ایران دارد؟
تهران نباید روابط نفتی با چین را صرفاً با تعداد بشکههای صادراتی ارزیابی کند. ترکیب خریداران، نوع قراردادها، میزان تخفیف، شیوه تسویه و جایگاه طرف معامله، تصویر دقیقتری از واقعیت ارائه میدهد.
فروش نفت به پالایشگاههای مستقل، صادرات ایران را حفظ کرده است، اما همزمان قدرت چانهزنی کشور را کاهش داده است. محدود بودن تعداد خریداران، تخفیف بیشتر، هزینههای بالاتر حملونقل، انتقال پول و تغییر اسناد، بخشی از بهایی است که ایران برای ادامه صادرات نفت خود میپردازد.
نفت ایران، منافع چین و واقعیت بازار
در این معادله، چین دو بار سود میبرد؛ نخست، نفت ایران را با تخفیف خریداری میکند و دوم، شرکتهای بزرگ دولتی خود را از خطر تحریم دور نگه میدارد. ایران نیز صادرات نفت خود را حفظ میکند، اما بخشی از ارزش واقعی محمولهها را به دلیل محدودیتهای تحریمی از دست میدهد.
در نهایت، ماجرای نفت ایران و چین بار دیگر همان گزاره آغازین را اثبات میکند: «دوست همیشگی وجود ندارد؛ منفعت همیشگی وجود دارد.» پکن نفت ارزان میخواهد، اما حاضر نیست هزینه سیاسی و مالی آن را با به خطر انداختن ساینوپک، پتروچاینا یا شرکت ملی نفت چین بپردازد. تهران میفروشد، پالایشگاههای مستقل میخرند و غولهای انرژی چین همچنان پشت دیوار احتیاط باقی میمانند.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
