خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میزنفت، این الگو در عراق، لیبی، سودان، ایران و ونزوئلا به یک شکل اجرا نشد. چین در دهه ۱۹۹۰ هنوز واردکننده بزرگ نفت نبود و نمیتوانست نقش امروز خود را در بازار ایفا کند. راهبرد استفاده از فرصت تحریم ابتدا در سودان شکل گرفت و سپس در معاملات نفتی ایران و ونزوئلا به الگویی گستردهتر تبدیل شد.
تحریم عراق و چین
تحریم عراق پس از حمله این کشور به کویت در سال ۱۹۹۰ آغاز شد. شورای امنیت سازمان ملل صادرات نفت عراق را ممنوع کرد و از سال ۱۹۹۶ فروش محدود نفت فقط در چارچوب برنامه «نفت در برابر غذا» امکانپذیر شد.
چین در آن دوره خریدار مسلط نفت عراق نبود و محمولهها نیز زیر نظر سازمان ملل فروخته میشدند. حضور گسترده شرکتهای چینی در صنعت نفت عراق پس از سقوط صدام و لغو تحریمها شکل گرفت. شرکتهای چینی در میدانهایی مانند رمیله، حلفایه و الاحدب قراردادهای خدماتی گرفتند و به یکی از بازیگران اصلی صنعت نفت عراق تبدیل شدند.
بنابراین، عراق را نمیتوان همردیف ایران و ونزوئلا قرار داد. چین از فضای پس از جنگ و عقبنشینی برخی شرکتهای غربی استفاده کرد، اما خرید نفت عراق از مسیرهای پنهانی یا با تخفیفهای ناشی از تحریم انجام نمیشد.
تحریم لیبی صادرات نفت را متوقف نکرد
تحریمهای شورای امنیت علیه لیبی در سال ۱۹۹۲ بیشتر پروازها، فروش تسلیحات و انتقال برخی تجهیزات نفتی را هدف قرار داد. برخلاف عراق، صادرات نفت لیبی بهطور کامل ممنوع نشد و کشورهای اروپایی همچنان مشتریان اصلی نفت این کشور باقی ماندند.
حضور گستردهتر چین در پروژههای انرژی و زیرساختی لیبی در دهه ۲۰۰۰ شکل گرفت. در آن زمان بخش مهمی از تحریمهای بینالمللی برداشته شده بود. لیبی در مقاطعی به شرکتهای چینی فرصت بیشتری داد، اما نمونهای از تسلط چین بر بازار نفت تحریمشده محسوب نمیشود.
سودان نخستین الگوی نفتی چین شد
سودان روشنترین نمونه اولیه راهبرد نفتی چین بود. آمریکا در سال ۱۹۹۷ تحریمهای فراگیری علیه خارطوم اعمال کرد و بسیاری از شرکتهای غربی از این کشور فاصله گرفتند. شرکت ملی نفت چین که از سال ۱۹۹۶ وارد سودان شده بود، سهم اصلی کنسرسیوم «شرکت عملیاتی نفت نیل بزرگ» را در اختیار گرفت.
چینیها فقط خریدار نفت نبودند. آنها در توسعه میدانها، احداث خط لوله، ساخت پالایشگاه و ایجاد پایانه صادراتی مشارکت کردند. ادامه فعالیت چین پس از قرارگرفتن این کنسرسیوم در مقررات تحریمی آمریکا نشان داد پکن در آن مقطع حاضر بود برای دستیابی به منابع جدید نفت، ریسک بیشتری بپذیرد.
سودان به سکوی توسعه خارجی صنعت نفت چین تبدیل شد، اما این مدل بعدها در ایران تکرار نشد.
ایران نفت فروخت اما سرمایه جذب نکرد
تحریمهای نفتی ایران از سال ۲۰۱۲ شدت گرفت و پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ گستردهتر شد. با کاهش خرید اروپا و خروج مشتریان سنتی آسیایی، چین به مقصد اصلی نفت ایران تبدیل شد.
با وجود افزایش خرید، شرکتهای بزرگ دولتی چین سرمایهگذاری گستردهای در صنعت نفت ایران انجام ندادند. تجارت نفت به پالایشگاههای کوچک خصوصی، واسطهها، شرکتهای پوششی و ناوگان سایه منتقل شد. بخشی از محمولههای ایرانی نیز با تغییر اسناد یا تحت عنوان نفت کشورهای دیگر وارد چین شدند.
اصل خرید نفت ایران با تخفیف در گزارش رسانهها، مؤسسات پژوهشی و شرکتهای ردیابی نفتکش تکرار شده است. اختلاف منابع درباره میزان تخفیف و منفعت نهایی چین است، نه اصل ارزانتر بودن نفت ایران. محدودشدن مشتریان، موقعیت چانهزنی پکن را تقویت کرده و دست تهران را در تعیین قیمت و شیوه تسویه بسته است.
ونزوئلا تخفیف را به هزینه تحریم تبدیل کرد
آمریکا در سال ۲۰۱۹ شرکت ملی نفت ونزوئلا را تحریم کرد. پس از آن، بخش بزرگی از نفت این کشور از طریق واسطهها و با اسناد تغییریافته به چین رسید. پالایشگاههای مستقل چینی نیز به خریداران اصلی نفت فوقسنگین ونزوئلا تبدیل شدند.
نفت ونزوئلا در دوره تشدید تحریمها با تخفیف قابلتوجه عرضه میشد. با تعلیق موقت بخشی از محدودیتهای آمریکا، میزان تخفیف کاهش یافت. این تغییر نشان داد انگیزه اصلی خریداران چینی حمایت سیاسی از کاراکاس نبود. نفت ارزان، هزینه پذیرش ریسک تحریم را برای آنها جبران میکرد.
تحریم قدرت چانهزنی چین را افزایش داد
تجربه سودان، ایران و ونزوئلا نشان میدهد چین زمانی به خریدار مهم کشورهای تحریمشده تبدیل میشود که بتواند از کاهش رقابت امتیاز بگیرد. این امتیاز میتواند تخفیف بیشتر، تسویه با یوآن، دریافت کالا بهجای ارز یا انتقال هزینه حمل و تحریم به فروشنده باشد.
چین در سودان سرمایهگذاری بلندمدت انجام داد، اما در ایران و ونزوئلا بیشتر نقش خریدار نفت ارزان را بر عهده گرفت. در این الگو، تحریم هزینه فروشنده را بالا میبرد و پکن همان فشار را به تخفیف و شرایط مطلوبتر برای پالایشگاههای خود تبدیل میکند.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
