خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میزنفت، چین بار دیگر مخالفت خود را با تحریمهای آمریکا علیه ایران اعلام کرده و این محدودیتها را یکجانبه و غیرقانونی خوانده است. موضعگیری پکن در ایران نیز با استقبال گروهی مواجه شده که آن را نشانه ایستادگی چین برابر فشارهای واشنگتن میدانند. اما بررسی رفتار شرکتهای نفتی، پالایشگاهها و سرمایهگذاران چینی نشان میدهد میان مخالفت سیاسی با تحریم و پذیرش هزینه اقتصادی آن، فاصله بزرگی وجود دارد.
چین در عرصه دیپلماسی، تحریمهای آمریکا علیه ایران را به رسمیت نمیشناسد؛ اما در تصمیمگیریهای اقتصادی، آثار همین محدودیتها را جدی میگیرد. رفتار شرکتهای بزرگ چینی در خرید نفت ایران و سرمایهگذاری در صنعت نفت، گواه این رویکرد دوگانه است.
چرا شرکتهای بزرگ چینی نفت ایران نمیخرند؟
اگر مخالفت پکن با تحریمهای آمریکا به معنای نادیدهگرفتن آنها بود، شرکتهایی مانند ساینوپک، پتروچاینا و شرکت ملی نفت چین باید بدون نگرانی به خرید نفت ایران ادامه میدادند. اما این شرکتها از حضور مستقیم و آشکار در تجارت نفت ایران فاصله گرفتهاند.
دلیل آن روشن است. غولهای نفتی چین در بازارهای جهانی حضور دارند، از خدمات بانکی بینالمللی استفاده میکنند و قراردادهای گستردهای با شرکتهای خارجی دارند. مواجهه با تحریمهای آمریکا میتواند دسترسی آنها به شبکه مالی جهانی را محدود کند و فعالیتهای بینالمللیشان را به خطر بیندازد.
دولت چین نیز حاضر نیست شرکتهای راهبردی خود را برای اثبات مخالفت با تحریمهای نفتی ایران در معرض چنین ریسکهایی قرار دهد. چینیها در سیاست خارجی مخالف تحریماند؛ در حسابداری، تابع هزینههای آن.
خریداران اصلی نفت ایران در چین چه کسانی هستند؟
در سالهای اخیر، بخش مهمی از خرید نفت ایران در چین به پالایشگاههای مستقل و شرکتهای کوچکتر رسیده است. این بازیگران در مقایسه با شرکتهای بزرگ دولتی، وابستگی کمتری به بازارهای غربی و شبکه مالی بینالمللی دارند و آمادگی بیشتری برای پذیرش ریسک معاملات تحریمی نشان میدهند.
این شیوه برای چین مزیت مهمی دارد. پکن از یکسو دسترسی پالایشگاههای مستقل به نفت ایران را حفظ میکند و از سوی دیگر، شرکتهای اصلی خود را از پیامدهای احتمالی تحریمهای آمریکا دور نگه میدارد. چین از نفت ایران سود میگیرد و از تحریم آمریکا فاصله ایمن.
اما برای ایران، این ساختار هزینه دارد. محدودشدن دامنه خریداران، افزایش نقش واسطهها، دشوارتر شدن انتقال پول و کاهش قدرت چانهزنی در معاملات نفتی، بخشی از پیامدهای فروش نفت در بازاری محدود و پرریسک است.
بنابراین، ادامه صادرات نفت ایران به چین نباید به معنای بیاعتنایی کامل پکن به تحریمهای نفتی آمریکا تفسیر شود. چین همکاری نفتی خود را به شکلی تنظیم کرده که بخش اصلی ریسک متوجه شرکتهای بزرگ دولتیاش نباشد.
چرا چین در صنعت نفت ایران سرمایهگذاری نمیکند؟
رویکرد محتاطانه چین فقط به خرید نفت محدود نیست. سرمایهگذاری چین در ایران نیز با سطح روابط سیاسی دو کشور و ظرفیتهای بزرگ صنعت نفت و گاز ایران تناسب ندارد.
شرکتهای چینی در عربستان سعودی، امارات و عراق به دنبال قراردادهای بزرگ انرژی و پروژههای زیرساختی هستند، اما در ایران با احتیاط بیشتری عمل میکنند. محدودیت همکاری بانکی، دشواری انتقال منابع مالی، ریسک تحریم و نگرانی درباره بازگشت سرمایه، از مهمترین عوامل این فاصله محسوب میشوند.
ایران یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر نفت و گاز جهان است و از نظر اقتصادی میتواند مقصد جذابی برای سرمایهگذاری خارجی باشد. با وجود این، شرکتهای بزرگ چینی ترجیح میدهند منابع خود را به بازارهایی ببرند که خطر مواجهه با تحریمهای آمریکا در آنها کمتر است.
همین تفاوت، فاصله میان شعارهای سیاسی و واقعیت اقتصادی را آشکار میکند. سهم ایران از دوستی با چین، بیانیه است؛ سهم رقبای ایران، سرمایهگذاری.
مخالفت چین با تحریم آمریکا چه معنایی دارد؟
مخالفت پکن با تحریمهای یکجانبه آمریکا را نباید با آمادگی این کشور برای پرداخت هزینه عبور از آنها یکی دانست. چین با اصل اعمال محدودیتهای فرامرزی مخالف است، اما شرکتها و بانکهای خود را نیز موظف میداند در تصمیمگیری اقتصادی، پیامدهای این محدودیتها را محاسبه کنند.
این رفتار، از نگاه چین، دفاع از منافع ملی است. مسئله زمانی شکل میگیرد که در ایران، یک موضعگیری دیپلماتیک بهعنوان تضمین همکاری اقتصادی گسترده معرفی میشود.
معیار واقعی ارزیابی روابط ایران و چین، تعداد بیانیههای ضدتحریمی نیست. حجم سرمایهگذاری، حضور شرکتهای بزرگ نفتی، خرید مستقیم نفت ایران، همکاری بانکی و اجرای پروژههای مشترک، تصویر دقیقتری از کیفیت این رابطه ارائه میدهد.
تا زمانی که این شاخصها تغییر نکردهاند، مخالفت چین با تحریمهای آمریکا بیشتر یک موضع سیاسی است تا تعهد اقتصادی. پکن تحریمها را غیرقانونی میداند، اما حاضر نیست هزینه نادیدهگرفتن آنها را بپردازد.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
