خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میز نفت، قیمت ۷۵ یا ۸۰ دلاری نفت در بازار جهانی به معنای درآمد ۷۵ یا ۸۰ دلاری ایران از هر بشکه نیست. نفت ایران پیش از رسیدن به مقصد و تبدیل درآمد آن به منابع قابل استفاده، از یک زنجیره پرهزینه عبور میکند.
تحریم فقط مشتریان نفت ایران را محدود نکرده است. شیوه فروش، مسیر حمل، بیمه محموله و سازوکار دریافت پول نیز تحت تأثیر محدودیتها قرار گرفتهاند. حاصل این وضعیت، شکلگیری یک «هزینه تحریم» روی هر بشکه نفت صادراتی است.
تخفیف اولین هزینه فروش
نخستین کسر از قیمت نفت در مرحله فروش اتفاق میافتد. ایران برای حفظ مشتری و جبران ریسک خرید نفت تحریمی، در مقاطع مختلف تخفیف ارائه کرده است.
میزان این تخفیف ثابت نیست. در برخی دورهها فاصله قیمت نفت ایران با شاخص برنت به کمتر از یک دلار رسیده و در دورههایی تا حدود ۱۰ یا ۱۱ دلار افزایش پیدا کرده است.
شدت تحریم، وضعیت بازار، حجم عرضه رقبا و قدرت چانهزنی مشتریان، دامنه تخفیف را تغییر میدهد. هر دلار تخفیف نیز مستقیماً از درآمد بالقوه صادرات نفت کم میکند.
جهش هزینه حمل نفت
کرایه نفتکش دومین بخش مهم این صورتحساب است. پیش از بحران اخیر منطقه، هزینه اجاره یک نفتکش غولپیکر در برخی مسیرهای خلیج فارس به حدود یک دلار به ازای هر بشکه میرسید. اکنون در بعضی مسیرهای پرریسک، ارقام بالاتر از ۱۲ دلار نیز ثبت شده است.
افزایش خطرهای امنیتی، رشد هزینه بیمه و کاهش تعداد شناورهای آماده ورود به مسیرهای پرخطر، بازار حمل نفت را گران کردهاند.
این جهش برای ایران اهمیت بیشتری دارد. صادرات تحریمی از ابتدا با محدودیت بیشتری در دسترسی به ناوگان، بیمه و خدمات بینالمللی روبهرو است. بحران امنیتی منطقه یک لایه هزینه جدید نیز به این ساختار اضافه کرده است.
هزینه شبکه واسطهها
فروش نفت تحریمی به ساختار ساده فروشنده و خریدار محدود نمیشود. واسطههای تجاری، شرکتهای پوششی، سازوکارهای تسویه و مسیرهای غیرمستقیم دریافت پول بخشی از چرخه صادرات را تشکیل میدهند.
بیمههای پرهزینه، ریسک توقیف، محدودیت بانکی و عملیات پیچیده انتقال پول نیز هزینه جداگانه ایجاد میکنند.در نتیجه، بخشی از پول نفت پیش از ورود به چرخه اقتصادی کشور در همین مسیر مصرف میشود.
فاصله قیمت نفت تا درآمد ایران
فرض کنیم قیمت جهانی هر بشکه نفت ۸۰ دلار باشد. این عدد هنوز درآمد خالص ایران نیست. ابتدا تخفیف فروش از آن کم میشود. سپس هزینه حمل، بیمه، واسطه و انتقال پول به صورتحساب اضافه میشود.
در شرایط پرریسک، مجموع این هزینهها میتواند به محدوده ۱۵ تا ۲۰ دلار در هر بشکه برسد. البته این عدد ثابت نیست. شرایط بازار نفت، نرخ کرایه کشتی، سطح ریسک منطقه و شدت محدودیتهای مالی آن را تغییر میدهد.
بنابراین تحلیل درآمد نفتی ایران فقط بر پایه قیمت برنت میتواند گمراهکننده باشد. مسئله اصلی فقط «قیمت نفت» نیست، بلکه «درآمد قابل وصول از هر بشکه» اهمیت دارد.
صورتحساب واقعی تحریم
تحریم یک هزینه مشخص و واحد روی هر بشکه نفت ایران نمیگذارد. مجموعهای از هزینههای پراکنده، فاصله میان قیمت بازار و درآمد واقعی را ایجاد میکنند.
تخفیف بخشی از این فاصله است. حمل گرانتر، بیمه، واسطهگری و انتقال پول بخشهای دیگر را میسازند.
از همین زاویه، کاهش هزینه تحریم میتواند حتی بدون افزایش تولید یا رشد قیمت جهانی نفت، درآمد واقعی کشور از هر بشکه صادرات را افزایش دهد. در بازار نفت فقط تعداد بشکهها اهمیت ندارد؛ پول قابل وصول از هر بشکه نیز تعیینکننده است.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
