خبرگزاری میز نفت:
به گزارش میز نفت، چندی پیش محمدباقر قالیباف در سخنانی به نکته ای اشاره کرد که شاید در فضای پرتنش این روزها کمتر مورد توجه قرار گرفت. او گفت نباید به گونه ای رفتار کنیم که تنگه هرمز به ابزاری علیه خودمان تبدیل شود. از نگاه او، کاهش تردد کشتی ها از این آبراه، بیش از آنکه به نفع ایران باشد، می تواند به اقتصاد کشور آسیب وارد کند و از همین رو باید برای مدیریت این شرایط تدبیر و راهکار داشت.
امروز، با نگاهی به تحولات اخیر، این هشدار بیش از گذشته قابل تأمل به نظر می رسد. تنگه هرمز تنها یک گذرگاه دریایی نیست. این آبراه باریک، شاهراه انتقال بخش مهمی از نفت و گاز جهان است و سال هاست یکی از مهم ترین مؤلفه های قدرت ژئوپلیتیکی ایران به شمار می رود. قرار گرفتن ایران در کنار این مسیر راهبردی، همواره به عنوان یک مزیت بزرگ در معادلات منطقه ای و بین المللی مطرح بوده و توانسته وزن سیاسی، امنیتی و اقتصادی کشور را افزایش دهد.
وقتی امنیت هرمز بر اقتصاد اثر می گذارد
اما هر مزیت راهبردی زمانی ارزش خود را حفظ می کند که در خدمت منافع ملی قرار گیرد. اگر شرایط به گونه ای پیش برود که امنیت این مسیر زیر سؤال برود یا هزینه عبور کشتی ها افزایش پیدا کند، نخستین نتیجه آن کاهش اعتماد شرکت های کشتیرانی، افزایش نرخ بیمه، تغییر مسیر بخشی از مبادلات و بالا رفتن هزینه تجارت دریایی خواهد بود.
این پیامدها تنها متوجه کشورهای مصرف کننده انرژی نیست. اقتصاد ایران نیز به دلیل وابستگی به تجارت دریایی، صادرات نفت، میعانات گازی و فرآورده های نفتی، از چنین شرایطی آسیب خواهد دید. افزایش هزینه حمل و نقل و کاهش جذابیت مسیر هرمز می تواند بخشی از مزیت رقابتی ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
بازار جهانی انرژی به هرمز حساس است
در سال های گذشته هر بار که سطح تنش ها در اطراف تنگه هرمز افزایش یافته، بازارهای جهانی انرژی به سرعت واکنش نشان داده اند. قیمت نفت دچار نوسان شده، هزینه حمل و نقل دریایی افزایش یافته و شرکت های بین المللی با احتیاط بیشتری در این منطقه فعالیت کرده اند.
در چنین شرایطی، حتی اگر هدف از برخی اقدامات افزایش قدرت بازدارندگی باشد، باید این پرسش را مطرح کرد که هزینه های اقتصادی این رویکرد تا چه اندازه با منافع حاصل از آن تناسب دارد. در اقتصاد جهانی، امنیت مسیرهای انرژی یکی از مهم ترین عوامل ثبات بازار به شمار می رود و هرگونه اختلال در این مسیر، آثار فراتر از حوزه نظامی و امنیتی خواهد داشت.
تنگه هرمز علیه اقتصاد ایران
در دنیای امروز، قدرت کشورها تنها با توان نظامی سنجیده نمی شود. حفظ جریان تجارت، اطمینان بخشی به بازارها، کاهش ریسک سرمایه گذاری و ایجاد ثبات در مسیرهای اقتصادی نیز بخشی از قدرت ملی است. کشوری که در یکی از حساس ترین گذرگاه های دریایی جهان قرار دارد، می تواند از این موقعیت برای تقویت نقش اقتصادی و دیپلماتیک خود بهره ببرد.
اما اگر این موقعیت به کانون دائمی تنش تبدیل شود، بخشی از همان مزیت راهبردی ممکن است به عاملی برای افزایش فشارهای اقتصادی بدل شود. افزایش هزینه بیمه کشتی ها، کاهش تردد نفتکش ها، بالا رفتن هزینه صادرات و واردات و کاهش درآمدهای ارزی، از جمله پیامدهایی است که در نهایت مستقیماً اقتصاد ایران را تحت تأثیر قرار می دهد.
محاسبه هزینه و فایده تصمیمات
از همین منظر، سخنان قالیباف را می توان فراتر از یک اظهارنظر سیاسی ارزیابی کرد. این سخنان در واقع هشداری درباره ضرورت محاسبه دقیق هزینه و فایده تصمیماتی است که امنیت تنگه هرمز را تحت تأثیر قرار می دهد. زیرا آثار چنین تصمیماتی تنها به حوزه نظامی محدود نمی شود و بازار ارز، تجارت خارجی، درآمدهای ارزی، هزینه واردات و معیشت مردم را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
شاید مهم ترین درس تحولات اخیر این باشد که موقعیت ژئوپلیتیکی، به خودی خود یک مزیت تضمین شده نیست. این مزیت زمانی به سرمایه ای پایدار برای کشور تبدیل می شود که با تصمیم گیری های سنجیده، مدیریت تنش ها و در نظر گرفتن پیامدهای اقتصادی همراه باشد. در غیر این صورت، همان عاملی که می تواند پشتوانه قدرت ملی باشد، ممکن است به ابزاری برای افزایش فشار بر اقتصاد و کاهش فرصت های توسعه تبدیل شود.
منبع:
خبرگزاری میز نفتاین خبر به صورت اتوماتیک جمع آوری شده است در صورتی که منافاتی با قوانین دارد لطفا از طریق صفحه تماس با ما گزارش دهید.
