صنعت پتروشیمی ایران سالها بر پایه خوراک ارزان و در دسترس توسعه یافت، اما همین مزیت، انگیزه حرکت جدی به سمت تکمیل زنجیره ارزش را از بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاریها گرفت. نتیجه آن شد که محصولاتی مانند متانول و سایر محصولات پایه، همچنان سهم بالایی از صادرات را به خود اختصاص دادهاند؛ در حالی که ارزش افزوده واقعی در صنایع پاییندستی ایجاد میشود.
در زنجیره #متانول، ایران به یکی از تولیدکنندگان بزرگ جهان تبدیل شد، اما بخش عمده محصول همچنان بهصورت خام صادر میشود. پروژههای پاییندستی مانند MTO و MTP یا بسیار محدود ماندهاند یا سالهاست بهدلیل کمبود منابع مالی، تحریم، مشکلات فناوری و ضعف در اجرا به بهرهبرداری نرسیدهاند.
در زنجیره #پروپیلن نیز شرایط چندان متفاوت نیست. کشور با وجود نیاز بالای صنایع پاییندستی، همچنان با کمبود پروپیلن مواجه است و بسیاری از طرحهای PDH/PP و GTPP سالها در مرحله اجرا، تأمین مالی یا دریافت مجوز متوقف ماندهاند.
حتی در حوزه تولید گریدهای خاص و محصولات با ارزش افزوده بالاتر نیز، بسیاری از پروژهها سالها در انتظار بهرهبرداری باقی ماندهاند. برای نمونه، پروژه #پتروشیمی_صدف_خلیجفارس که قرار است لاستیک مصنوعی (SBR)، یکی از محصولات راهبردی و مورد نیاز صنعت تایر کشور را تولید کند، هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیده است؛ موضوعی که نشان میدهد توسعه زنجیره ارزش در بسیاری از بخشهای صنعت پتروشیمی همچنان با تأخیرهای طولانی و چالشهای جدی مواجه است.
امروز با تشدید #ناترازی_گاز، محدودیتهای انرژی و تبعات جنگ، همین مجتمعهای متکی به محصولات پایه با کاهش تولید، زیان و عدمالنفع سنگین مواجه شدهاند.
بدون تردید اگر توسعه زنجیره ارزش از سالها قبل بهطور جدی دنبال میشد، صنعت پتروشیمی ایران امروز از تابآوری، سودآوری و ارزشآفرینی بسیار بیشتری برخوردار بود.
#صنعت_پتروشیمی #خام_فروشی #زنجیره_ارزش_پتروشیمی
